फेड गभर्नरद्वारा ट्रम्पविरुद्ध मुद्दा दायर

काठमाडौं । अमेरिकी फेडरल रिजर्भ (फेड)की गभर्नर लिसा कुकले राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पविरुद्ध मुद्दा दायर गरेकी छन् । 

ट्रम्पले आफूलाई पदबाट हटाउन गरेको प्रयासलाई रोक्ने उद्देश्यले दायर गरिएको यो मुद्दाले अमेरिकी केन्द्रीय बैंकको स्वायत्ततामाथि ऐतिहासिक कानुनी लडाइँ सिर्जना गरेको संचारमाध्यमहरूले जनाएका छन् ।

कुकले अदालतमा दिएको निवेदनमा बर्खास्त गर्ने ट्रम्पको निर्देशनलाई गैरकानुनी र अमान्य घोषित गर्न माग गरेकी छन् । उनले फेडका अध्यक्ष जेरोम पावेल र बोर्ड अफ गभर्नसलाई पनि प्रतिवादी बनाएकी छन् ।

गत सोमबार राति ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमार्फत कुकलाई बर्खास्त गर्ने घोषणा गरेपछि यो विवाद सुरु भएको थियो ।

ट्रम्पले कुकले सन् २०२१ मा नियुक्ति पाउनुअघि धितो सम्बन्धी जालसाजी गरेको र उनलाई हटाउन आफूसँग पर्याप्त कारण रहेको दाबी गरेका छन् ।
 
आफ्नो संवैधानिक अधिकारको हवाला दिँदै ट्रम्पले उनलाई हटाउने अधिकार आफूसँग रहेको बताएका छन् ।

फेडरल रिजर्भको ११२ वर्षे इतिहासमा कुनै अमेरिकी राष्ट्रपतिले पदमा रहेका गभर्नरलाई हटाउन खोजेको यो पहिलो पटक हो ।

सर्वोच्च अदालतको नजिर के छ ?
अमेरिकी सर्वोच्च अदालतले राष्ट्रपतिले नीतिगत मतभेदका आधारमा मात्र फेडका अधिकारीहरूलाई हटाउन नसक्ने व्यवस्था यसअघि नै गरिसकेको छ । उनीहरूलाई हटाउनका लागि पदीय आचरणमा गम्भीर गल्ती वा कर्तव्यमा लापरवाहीजस्ता ठोस कारण हुनुपर्छ ।
 
कानुनविज्ञहरूका अनुसार, यस्तो अवस्थामा बर्खास्त गर्नुअघि एक न्यायिक प्रक्रिया अपनाउनुपर्छ, जसले सम्बन्धित अधिकारीलाई आफ्नो सफाइ पेस गर्ने अवसर प्रदान गर्दछ । तर, कुकलाई हालसम्म त्यस्तो कुनै अवसर दिइएको छैन । उनीमाथि कुनै आपराधिक अभियोग पनि लगाइएको छैन ।

ट्रम्पको निरन्तर दबाब
ट्रम्पले यो कदम यस्तो समयमा चालेका छन् जब उनी फेड अध्यक्ष जेरोम पावेल र ब्याजदर निर्धारण समितिमाथि निरन्तर आलोचना गरिरहेका छन् । ट्रम्प केन्द्रीय बैंकले तीव्र गतिमा ब्याजदर घटाओस् भन्ने चाहन्छन् । विज्ञहरूका अनुसार, कुकलाई हटाउने कदम वास्तवमा राजनीतिक दबाब बढाउने र फेड बोर्डमा आफ्ना समर्थकहरूलाई नियुक्त गर्ने रणनीतिको हिस्सा हुनसक्छ ।

कुकलाई सन् २०२२ मा तत्कालीन डेमोक्रेट राष्ट्रपति जो बाइडेनले नियुक्त गरेका थिए । उनी फेडरल रिजर्भको गभर्नर पदमा सेवा गर्ने पहिलो अफ्रिकी मुलकी अमेरिकी महिला हुन् । राेयटर्स