जेलेन्स्कीको टिम छिन्नभिन्न, रुस–युक्रेन युद्ध रोकिने संकेत हो ?

काठमाडौं । कुनै पनि देशमा कुनै नेताको राजीनामा विशुद्ध आन्तरिक मामिला भए पनि युद्धरत देशमा यो फरक हुन्छ । युक्रेनको सन्दर्भमा कुरा गर्ने हो भने, यो देश पछिल्ला चार वर्षदेखि रुससँग युद्ध लडिरहेको छ । रुस आफ्नो केही भूभाग युक्रेनले सुम्पियोस् भन्ने चाहन्छ, जुन युक्रेनलाई पक्कै पनि मन्जुर छैन, र युद्ध लम्बिँदै गएको छ । 

यसैबीच, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले मध्यस्थता गर्न खोजे पनि उनको कुरा रुसको पक्षमा देखिएको छ । यसैबीच युक्रेनमा एउटा ठूलो राजनीतिक परिवर्तन देखिएको छ ।

शुक्रबार युक्रेनका चिफ अफ स्टाफ येरमकको घरमा भ्रष्टाचारविरोधी विभागले छापा मार्‍यो र लगत्तै उनले राजीनामा दिए । 

येरमक राजनीतिक रूपमा दोस्रो वरीयताका व्यक्ति थिए । उनी ती नेता हुन् जसले वासिंगटनसँगको वार्ताको नेतृत्व गर्दै आएका थिए । युद्ध सुरु भएदेखि नै उनी युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीसँगै देखिन्थे, चाहे त्यो किभमा विदेशी नेताहरूको स्वागत होस् वा कुनै पनि कूटनीतिक वार्ता । आफ्नो शक्ति र प्रभावका कारण उनलाई ‘छाया प्रधानमन्त्री’समेत भन्न थालिएको थियो ।

यिनै व्यक्तिले राजीनामा दिएका छन् । यो कदम युक्रेनमा जेलेन्स्कीको कमजोर हुँदै गएको अवस्था जस्तै हो । रुस–युक्रेन युद्धमा पनि यसले नयाँ मोड ल्याउन सक्छ ।

जेलेन्स्कीको घट्दो लोकप्रियता
जानकारीअनुसार, युद्ध सुरु भएदेखि नै जेलेन्स्कीको लोकप्रियता निकै घटेको छ । किभ अन्तर्राष्ट्रिय समाजशास्त्र संस्थाको सर्वेक्षणमा यो कुरा पुष्टि भएको छ । यस वर्षको मध्यसम्ममा उनको लोकप्रियता घटेर ५९ प्रतिशतमा झरेको छ, जबकि सुरुमा यो ८० प्रतिशतभन्दामाथि थियो । मृत्यु, स्थायी/अस्थायी विस्थापन र महँगीजस्ता कारणहरूले गर्दा युक्रेनी जनता आफ्ना नेतासँग नाराज छन् ।

युद्धका कारण युक्रेनमा पूर्वाधार पनि धेरै हदसम्म ध्वस्त भइसकेको छ । यस्तो अवस्थामा जो नागरिक बाँकी छन्, उनीहरू पनि कठिनाइमा गुजारा गरिरहेका छन् । यी सबै कारणहरू मिलेर जेलेन्स्कीलाई कम लोकप्रिय बनाएका छन् ।

युक्रेनमा चुनावको माग बढ्दै
यसैबीच युक्रेनमा चुनावको माग पनि उठिरहेको छ । वास्तवमा, यदि रुसले फेब्रुअरी सन् २०२२ मा किभमा आक्रमण नगरेको भए, यो देशमा २०२४ मा नै चुनाव भइसक्ने थियो । तर युद्धको बीचमा जेलेन्स्कीले यहाँ मार्शल ल लगाइदिए । युद्धको समयमा राष्ट्रिय चुनाव हुन सक्दैन भन्ने नै यसको कारण हो ।

तर, अब राष्ट्रपतिको नजिकका व्यक्तिले भ्रष्टाचारको आरोपमा राजीनामा दिएका छन् । दुईजना अत्यन्त नजिक भएकाले, यो परिवर्तनको सिधा असर राजनीतिक नेतृत्वमा देखिन सक्छ । येरमक हटेपछि जेलेन्स्कीको स्थिति केही कमजोर हुन सक्ने बताइएको छ । यो किनभने येरमक उनका सबैभन्दा भरोसायोग्य सल्लाहकार मात्र नभएर युद्ध र कूटनीति, दुवै मोर्चामा सरकारको रणनीति तय गर्नमा उनको भूमिका ठूलो थियो । 

उनी हटेपछि देशमा अस्थिरता आउन सक्छ, किनभने युद्धको बीचमा टिम परिवर्तन गर्नु सधैँ जोखिमपूर्ण हुन्छ । यसले सरकारको आन्तरिक तालमेलमा असर पार्नेछ र विपक्षी राजनीतिक गुटहरूले चुनावको कुरा जोडदार रूपमा उठाउन थाल्नेछन् ।

रुस–युक्रेन युद्धमा सम्भावित असर
रुसविरुद्धको युद्धमा पनि यसको असर पर्न सक्छ । येरमक शान्तिवार्ता र युद्ध–कूटनीति दुवैमा लगातार सक्रिय थिए, त्यसैले उनी हटेपछि रणनीतिमा अचानक परिवर्तन आउने बताइएको छ । रुसले यो राजनीतिक उथलपुथललाई युक्रेनको कमजोरीको रूपमा प्रस्तुत गर्ने प्रयास गर्न सक्छ, र युद्धको मैदानमा दबाब बढाउन सक्छ ।

येरमक हटेपछि जेलेन्स्कीको पनि राजीनामाको आकलनहरू पनि गरिइँदैछ । यदि घरेलु र अन्तर्राष्ट्रिय दबाब बढ्दै गएमा उनको अर्को कदम यही हुनसक्ने अनुमान गरिएको छ । अथवा, अस्थायी युद्धविरामको बीचमा चुनाव हुन सक्छ । त्यसपछि रुस–युक्रेन युद्धलाई निरन्तरता दिनका लागि ठूलो शक्ति लगभग समाप्त हुने बताइएको छ ।